Một kiểu g dấu chữ Việt rất nhanh

 

Trần Tư Bnh

 

 

Bi ny trnh by ưu khuyết điểm của 4 kiểu g dấu thng dụng l VIQR, VNI, Telex v Microsoft (TCVN6064). Sau đ, xin đề nghị một kiểu g khc m chng ti tin rằng sẽ gip g dấu chữ Việt được nhanh hơn.

 

 

A. Giới thiệu

B. So snh 3 kiểu g: VIQR, VNI, Telex

1. Nguyn tắc chung

2. Kiểu g VIQR (Vietnet)

3. Kiểu g VNI

4. Kiểu g Telex

C. Kiểu g Tubinhtran-MS v Microsoft

D. Cch dng kiểu g Tubinhtran-MS ở WinVNkey

E. Kết luận

 

 

A. GIỚI THIỆU

Nếu thỉnh thoảng mới g chữ Việt th dng kiểu g (typing method) no cũng được, cng dễ nhớ cng tốt. Cn như thường xuyn g th ta nn tm kiểu g no vừa dễ nhớ v t phải di chuyển ngn tay th mới g nhanh hơn được.

 

Bi viết ny trnh by ưu khuyết điểm của 4 kiểu g dấu thng dụng l VIQR, VNI, Telex v Microsoft (cn c tn TCVN6064). Sau đ, xin đề nghị một kiểu g khc m chng ti tin rằng sẽ gip g dấu chữ Việt được nhanh hơn.

 

B. SO SNH 3 KIỂU G: VIQR, VNI, TELEX

1. Nguyn tắc chung

 

Tiếng Việt c rất nhiều mẫu tự c hai dấu, nghĩa l vừa c cả dấu phụ lẫn dấu thanh như ồ, ở, ứ, ... Do đ, để g nhanh hơn, ta nn tm chọn kiểu g no m vị tr cc phm dấu cng gần với phm mẫu tự chnh cng tốt, v như thế ta t phải di chuyển ngn tay nhất khi g dấu.

 

2. Kiểu g VIQR (VietNet)

 

Kiểu g VIQR (VIetnamese Quoted Readable) dng dấu sẵn c trn bn phm Mỹ để g dấu chữ Việt. Ni r hơn l dng cc k tự trong bảng m ASCII để g dấu chữ Việt.

 

 

Hnh 1: Kiểu g VIQR.

 

Kiểu g VIQR c một lịch sử lu di từ thời cc mi trường điện ton, nhất l Email v Internet, dng bộ chữ 7 bit ASCII của Hoa Kỳ trong cc thập nin trước năm 2000. Mi trường ny khng thể no hỗ trợ được cc chữ c dấu như chữ Việt. Lc bấy giờ đ c một số đng người Việt hải ngoại tham gia một nhm tin Usenet Newsgroup c tn l soc.culture.vietnamese (gọi tắt l nhm SCV hay Viet Net). Chnh những người ny đ đặt ra qui ước dng cc dấu ASCII trn bn phm Mỹ để tượng trưng cho cc dấu chữ Việt. Do đ, qui ước ny thường được gọi l qui ước VietNet, về sau được nhm Viet-Std tiu chuẩn ha thnh qui ước VIQR (xem chuẩn Internet RFC 1456). Qui ước ny hiện vẫn cn được sử dụng rộng ri trong nhm tin SCV.

 

Ưu điểm: Dễ nhớ, d khng quen dng cũng c thể đon v đọc được.

Khuyết điểm: Chữ tương đối kh đọc. Khng g nhanh như kiểu Telex.

 

Sau khi bộ chữ Unicode được phổ biến rộng ri th việc viết v đọc chữ Việt trn my vi tnh v Internet được thống nhất v thuận tiện hơn. Những người quen kiểu g VIQR nay bắt đầu tải xuống phần mềm g chữ Việt, chọn bộ chữ Unicode trong phần mềm g v g theo kiểu VIQR, mn hnh vi tnh hiện ra chữ Việt trọn vẹn v người nhận vẫn đọc được (v hầu hết my Windows hiện nay đều c hỗ trợ bộ chữ Unicode).

 

Dng kiểu g VIQR trong phần mềm g chữ Việt c ưu điểm v khuyết điểm như sau:

 

Ưu điểm:

- Dễ nhớ, tiện dng cho những ai quen g kiểu VIQR.

- G nhanh được mẫu tự đ v g lặp dd → đ.

 

Khuyết điểm: Khng g nhanh bằng kiểu Telex hoặc VNI v cc phm g dấu thanh ( `? ~ . ) cũng như cc phm g dấu mũ, ru, trăng ^ + ( th nằm rất xa nhau. C thể ni đy l kiểu g chậm nhất trong 3 kiểu g.

3. Kiểu g VNI

 

Cng ty VNISoft đặt ra một qui ước dng cc phm số để tượng trưng dấu chữ Việt trong phần mềm g VNI. Do đ, kiểu g theo qui ước ny thường được gọi l kiểu g VNI.

 

 

Hnh 2: Kiểu g VNI.

 

Nhiều người lầm việc g kiểu VNI với việc sử dụng phần mềm g VNI v bộ chữ VNI. Kiểu g VNI chỉ l cch dng số tượng trưng cho dấu. Do đ, bất kỳ phần mềm g no cũng c thể hỗ trợ kiểu g ny để g bất cứ bộ chữ Việt no.

 

Ưu điểm: Thng dụng, dễ nhớ, nhiều nhm thiết kế phần mềm g chữ Việt cũng dng kiểu g ny.

 

Khuyết điểm:

-      Mẫu tự đ: phải g d9, 2 phm d v 9 ở xa nhau. (Telex v VIQR: dd → đ , dng phm lặp nn nhanh hơn v khng phải di chuyển ngn tay).

-      Mẫu tự ă: phải g a8, 2 phm a v 8 ở xa nhau.

-      Khng dng cch g lặp để tạo ra dấu nn phải lun lun di chuyển ngn tay khi g dấu phụ.

-      Rất chậm khi sử dụng bn phm Php v cc phm số cần phải nhấn thm phm Shift.

-      Trn bn phm Mỹ, c thể ni kiểu g VNI nhanh hơn kiểu VIQR nhưng chậm hơn kiểu Telex.

 

4. Kiểu g Telex

 

Kiểu g Telex dng phm lặp, dng cc mẫu tự hoặc vị tr cc mẫu tự khng c trong chữ quốc ngữ để g dấu chữ Việt.

 

 

Hnh 3: Kiểu g Telex.

 

y l kiểu g điện tn ngy xưa ở Việt Nam. Ngy nay cc phần mềm g chữ Việt hỗ trợ qui ước g dấu chữ Việt theo lối ny.

 

Ưu điểm: Cc phm g dấu đều nằm ở 3 hng giữa của bn phm nn t phải di chuyển xa ngn tay khi g dấu.

 

Khuyết điểm:

-      Với những ai thường xuyn g xen kẽ trong văn bản cc chữ nước ngoi như Anh, Php th phải dng nhiều lần phm thot v nếu khng th cc từ nước ngoi sẽ hiện ra khng đng.

-      Mẫu tự ư: phải g uw, 2 phm u v w ở xa nhau.

-      Mẫu tự ơ: phải g ow, 2 phm o v w ở xa nhau.

-      Kh nhớ cc dấu, khng dng quen kh c thể g được.

 

C. KIỂU G TUBINHTRAN-MS V MICROSOFT

 

Sau khi phn tch ưu v khuyết điểm của 3 kiểu g VIQR, VNI v Telex, chng ti đề nghị một kiểu g khc hữu hiệu hơn, xin tạm đặt tn l kiểu g Tubinhtran-MS.

 

Kiểu g Tubinhtran-MS gip ta g cc k tự c dấu ă ư ơ đ được nhanh hơn v chỉ cần g phm 1 lần.

Về cơ bản th kiểu g TubinhtranMS giống như kiểu g Microsoft (cn c tn TCVN6064), chỉ khc qui ước phm m thi.

 

 

Hnh 4: Kiểu g Tubinhtran-MS v Microsoft (TCVN6064).

 

V sao kiểu g Tubinhtran-MS lại qui ước khc với Microsoft?

 

Về phm dấu thanh: kiểu g Tubinhtran-MS dễ nhớ v thuận tiện hơn.

 

-      Chọn phm 1 2 3 4 5 cho cc dấu: sắc, huyền, hỏi, ng, nặng, để dễ nhớ v n theo thứ tự ta đ học chữ quốc ngữ, lại giống thứ tự của kiểu g VNI. Cn Microsoft lại đổi qua thứ tự khc l: huyền hỏi ng sắc nặng (56789) nn kh nhớ.

 

-      Quan trọng hơn, tần số xuất hiện của cc số 0, 1, 2, 3, 4, 5 th nhiều hơn số 6, 7, 8, 9 trong cc văn bản. Do đ, dng kiểu g Tubinhtran-MS th khi cần c số 0, 1, 2, 3, 4, 5 th ta khng cần phải g phm thot trước đ. Ta chỉ dng phm thot hoặc phm lặp khi cần c số 6, 7, 8, 9. Cn kiểu Microsoft th ngược lại, khi cần c số 0, 1, 2, 3, 4, 5 th ta phải g phm thot hoặc phm lặp trước đ.

 

Về phm dấu phụ: kiểu g Tubinhtran-MS rất dễ nhớ.

 

-      Phm 6 = (trn phm 6 c dấu ^ v số 6 khi lật qua bn th gần giống a, nhn vo dễ nhớ l ).

-      Phm 7 = (số 7 cũng gần giống ^ nn nhn vo dễ nhớ l ).

-      Phm 8 = (số 8 cũng gần giống o nn nhn vo dễ nhớ l ).

-      Phm 9 = ă (v trn phm 9 c dấu trăng ( nn nhn vo dễ nhớ l ă).

-      Phm [ = ư v phm ] = ơ , giống kiểu Microsoft, v tần xuất ư cao hơn ơ trong cc vần tiếng Việt. Chọn [ = ư hợp l hơn v phm [ gần trung tm bn phm hơn.

 

Sau cng, đặt tn Tubinhtran-MS để người dng thấy sự gần gũi với kiểu g Microsoft (MS).

 

D. CCH DNG KIỂU G TUBINHTRAN-MS Ở WINVNKEY

 

Nếu bạn thấy kiểu g Tubinhtran-MS hữu hiệu th c thể tự ci đặt kiểu g ny vo phần mềm g m mnh đang dng.

 

Nếu khng ci đặt được v phần mềm bạn đang dng chưa c đủ chức năng thch hợp th chng ti xin giới thiệu một phần mềm đ tch hợp sẵn kiểu g Tubinhtran-MS. Đ l phần mềm g WinVNKey (winvnkey.sf.net).

 

WinVNKey l phần mềm g chữ Việt v cc ngn ngữ khc trong mi trường Windows, do TS Ng Đnh Học v nhm thảo chương TriChlor tại Hoa-Kỳ thực hiện. WinVNKey chạy trn Windows. Kiểu g Tubinhtran-MS được hỗ trợ kể từ phin bản 5.5.463, pht hnh vo thng 1 - 2010.

 

-      Tải xuống phin bản WinVNKey 5.5.463, chọn 1 trong 2 bản sau:

http://winvnkey.sourceforge.net/beta/download/wvnkey5.5.463-winnt-without-HanNom.zip

 

 

Ring những ai chưa thạo dng my vi tnh, c thể đọc thm bi Tải xuống WinVNKey & G chữ Việt ở đường dẫn http://chuvietnhanh.sourceforge.net/TaiXuongWinvnkeyVaGoChuViet.htm (hoặc bi Cch g tiếng Việt bằng bộ g WinVNKey ở đường dẫn: http://echip.com.vn/cach-go-tieng-viet-bang-bo-go-winvnkey-a20130729125310905-c1143.html)

để biết cch tải xuống, ci đặt WinVNKey v cch g tiếng Việt theo cc kiểu g: VIQR, VNI, Telex, Tubinhtran-MS, Microsoft

 

-         Khởi động WinVNKey v điều chỉnh trang chnh WinVNKey như hnh 5.

 

 

Hnh 5: Trang chnh WinVNKey để dng kiểu g Tubinhtran-MS.

 

Điều chỉnh xong l c thể dng kiểu g Tubinhtran-MS để g tiếng Việt theo cch thng thường.

 

Lưu :

Điều chỉnh như trn th khng những ta c thể g dấu theo kiểu g Tubinhtran, m cn c thể g nhanh một số phụ m đầu như:

-      G f bung ra ph ( vd: g fi → phi ) .

-      G q bung ra qu ( vd: g qa → qua ).

-      G j bung ra gi (vd: g ja → gia ).

-      G k bung ra kh (nếu chỉ muốn k th ta g nhanh 2 lần phm k. L do của sự chọn đặt ny l v phụ m kh đứng trước tất cả nguyn m trong khi k chỉ đứng trước: i, , e).

 

Điều chỉnh như trn th ta phải g chữ Việt theo bộ chữ Unicode với cc phng chữ của Unicode như: Arial, Tahoma, Verdana, Times New Roman, Courier New, ... chẳng hạn.

 

Ni cch khc, cch chọn cc bộ chữ trong WinVNKey như sau. V dụ:

 

-      Nếu dng phng của Unicode th phải chọn bộ chữ l Unicode (bộ chữ thứ 4 trong Bộ chữ ở trang Chnh của khung WinVNKey).

-      Nếu dng phng của VPS th phải chọn bộ chữ l VPS (bộ chữ thứ 11 trong WinVNKey).

-      Nếu dng phng của VNI th phải chọn bộ chữ l VNI (bộ chữ thứ 10 trong WinVNKey).

-      v.v.

 

E. KẾT LUẬN

 

Hiện nay, ngy cng nhiều người g chữ Việt c dấu v bộ chữ Unicode đ được phổ biến khắp thế giới, gip việc viết đọc chữ Việt trn my vi tnh v internet được thống nhất v thuận tiện hơn. Nhưng đa số chng ta vẫn cn dng 3 kiểu g đ c từ xa xưa l: VIQR, Telex, VNI.

 

-     Kiểu g VIQR c từ thời chưa c my vi tnh. N chỉ thch hợp khi Unicode chưa được phổ biến. Đy l kiểu g chậm nhất v n dng dấu sẵn c trn bn phm Mỹ để g dấu nn cc phm g dấu nằm rất xa cc phm nguyn m.

-     Kiểu g Telex c từ thời chưa c my vi tnh, chỉ thch hợp trong việc viết điện tn bằng my đnh chữ. Những ai thường xuyn g xen kẻ trong văn bản cc chữ nước ngoi như Anh, Php th phải dng nhiều lần phm thot để chữ nước ngoi được hiện ra đng.

-     Kiểu g VNI dng cc phm số: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 tượng trưng cho cc dấu nn dễ nhớ nhưng g khng nhanh. N khng dng phm lặp để tạo ra dấu nn ta phải lun di chuyển ngn tay khi g dấu phụ: mũ, ru, trăng, gạch ngang chữ đ. Kiểu g ny khng g nhanh được tối ưu.

 

Với cc hạn chế nu trn của 3 kiểu g VIQR, Telex v VNI, thiết nghĩ ta nn tm một kiểu g khc nhanh hơn. Kiểu g Tubinhtran-MS được trnh by ở trn nn xem như l một suy tm kiểu g tối ưu. Chỉ cần tốn khoảng nửa giờ tập l ta c thể g nhanh kiểu g Tubinhtran-MS, d ta đang g quen với bất kỳ kiểu g no.

 

Kiểu g Tubinhtran-MS được tch hợp sẵn trong WinVNKey từ phin bản beta 5.5.463, pht hnh thng 1-2010. Những ai hiện dng WinVNKey cc phin bản cũ hơn m khng muốn dng phin bản 5.5.463 th c thể tch hợp kiểu g Tubinhtran-MS vo theo như hướng dẫn của bi Cch ci kiểu g dấu chữ Việt của ring mnh vo WinVNKey ở đường dẫn http://chuvietnhanh.sf.net/CachCaiKieuGoDauCuaRiengMinhVaoWinVNKey.htm

Kiểu g Tubinhtran-MS th rất thch hợp cho phương php mới g tắt chữ Việt được ci sẵn trong WinVNKey. Ta g chữ tắt nhưng nhờ c phần mềm xử l nn my vi tnh vẫn hiện ra chữ Việt trọn vẹn. Để hiểu phương php ny, xin đọc bi Phương php mới g tắt chữ Việt ở trang mạng Chữ Việt Nhanh: http://chuvietnhanh.sf.net

 

Chng ti xin chn thnh tri n Tiến sĩ Ng Đnh Học, tc giả phần mềm g WinVNKey, đ tin phong tch hợp kiểu g dấu Tubinhtran-MS vo WinVNKey.

 

 

Trần Tư Bnh (tubinhtran@gmail.com, Web: Chữ Việt Nhanh chuvietnhanh.sf.net).

 

 

Về Trang Chnh

Ch Vit Nhanh